Με την έννοια «Ελληνισμός» εννοούμε, κυρίως, το σύνολο των Ελλήνων που ζουν στην Ελλάδα αλλά και τους Έλληνες που ζουν εκτός Ελλάδος, διατηρούν, όμως, άρρηκτους δεσμούς και ενδιαφέρονται για την Ελλάδα καθώς και για το απανταχού ελληνικό στοιχείο και το αποδεικνύουν έμπρακτα με δωρεές, οικονομικές ενισχύσεις ή πολιτικές παρεμβάσεις και άσκηση επιρροής όπου και όταν χρειάζεται.
Η Ελληνική διασπορά
Σήμερα οι Έλληνες είναι η πλειοψηφούσα εθνική ομάδα στην Ελλάδα όπου αποτελούν το 93% του πληθυσμού ενώ στην Κύπρο αποτελούν το 78% (μη συμπεριλαμβανομένων των Τούρκων εποίκων στο κατεχόμενο τμήμα της χώρας).
Σημαντική Ελληνική μειονότητα 200.000 ανθρώπων υπάρχει στην Αλβανία Η Ελληνική μειονότητα στην Τουρκία, που αριθμούσε πάνω από 200.000 ανθρώπους μετά την ανταλλαγή του 1923 έχει τώρα συρρικνωθεί σε λίγες χιλιάδες μετά το Πογκρόμ της Κωνσταντινούπολης του 1955 και άλλες υποκινούμενες από το κράτος βιαιότητες και διακρίσεις, που στην πράξη τερμάτισαν, αν και όχι ολοκληρωτικά, την τρισχιλιετή παρουσία του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία. Υπάρχουν μικρότερες Ελληνικές κοινότητες στις υπόλοιπες Βαλκανικές χώρες και τα κράτη της Μαύρης Θάλασσας, υπολείμματα της παλιάς Ελληνικής Διασποράς (πριν το 19ο αιώνα).
Τα διαθέσιμα απογραφικά στοιχεία εμφανίζουν περίπου τρία (3)εκατομμύρια Ελλήνων έξω από την Ελλάδα και την Κύπρο. Οι εκτιμήσεις του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ) – ανεβάζουν τον αριθμό γύρω στα επτά (7) εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο. Σημαντικά κέντρα της Νέας Ελληνικής Διασποράς σήμερα είναι το Λονδίνο, η Νέα Υόρκη, η Μελβούρνη και το Τορόντο.
Η συμβολή του απόδημου ελληνισμού στην Ελληνική Επανάσταση
Η Ελληνική Επανάσταση εκκολάφθηκε, σε μεγάλο βαθμό, μέσα στις ελληνικές κοινότητες της Διασποράς οι οποίες στη συνέχεια στήριξαν τον αγώνα των υπόδουλων Ελλήνων με κάθε δυνατό τρόπο: οικονομικά, πολιτικά, πολιτιστικά, με την αποστολή εφοδίων και εθελοντών. Έμποροι, λόγιοι, φοιτητές και οι κληρικοί αποτέλεσαν το τμήμα του απόδημου Ελληνισμού που επηρέασε και στήριξε περισσότερο τους επαναστατημένους Έλληνες. Στην ρωσική αυτοκρατορία πολλοί Έλληνες υπηρέτησαν ως στρατιώτες, αξιωματούχοι και διπλωμάτες, σε πολλές περιπτώσεις σε αμιγώς ελληνικό στράτευμα, γιατί θεωρούσαν ότι η ομόδοξη χώρα θα βοηθούσε στην επίτευξη του στόχου της ανεξαρτησίας.
Οι ελληνικές παροικίες
Οι Έλληνες, όπου δημιουργούσαν παροικίες, πρώτα οικοδομούσαν τον ναό και το σχολείο τους και γύρω τους οργάνωναν τη θρησκευτική και κοινωνική τους ζωή. Ακόμη και τα ονόματα που αφιέρωναν στους ναούς τους είχαν τη σημασία τους. Παράλληλα προσκαλούσαν νέους Έλληνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία να σπουδάσουν. Καλλιέργησαν την παιδεία και κάλεσαν έγκριτους διδασκάλους να διδάξουν στα κοινοτικά σχολεία. Επίσης εξέδωσαν εφημερίδες, βιβλία και έκαναν γνωστό τον αγώνα των συμπατριωτών τους, παρουσιάζοντάς τον ως έναν αγώνα των υπόδουλων χριστιανών εναντίον των μουσουλμάνων κατακτητών.
Ο απόδημος ελληνισμός στην νεότερη ιστορία
Κατά τη διάρκειά της και μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 οι Έλληνες της διασποράς έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ίδρυση του νεοσύστατου κρατιδίου, την άντληση κεφαλαίων και την ευαισθητοποίηση στο εξωτερικό. Οι Ελληνικές εμπορικές οικογένειες είχαν ήδη επαφές σε άλλες χώρες και κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών πολλές δημιούργησαν οίκους γύρω από τη Μεσόγειο (κυρίως τη Μασσαλία στη Γαλλία, το Λιβόρνο στην Ιταλία, την Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο), στη Ρωσία (Οδησσό και Αγία Πετρούπολη) και στη Βρετανία (Λονδίνο και Λίβερπουλ), από όπου εμπορεύονταν, κατά κανόνα, υφάσματα και σιτηρά. Οι επιχειρήσεις συχνά περιελάμβαναν τη διευρυμένη οικογένεια και μαζί τους έφερναν σχολεία όπου διδασκόταν η Ελληνική γλώσσα και την Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία.
Η διασπορά κατά τον 20ο και τον 21ο αιώνα
Τον 20ό αιώνα πολλοί Έλληνες εγκατέλειψαν τις παραδοσιακές τους εστίες για οικονομικούς λόγους με αποτέλεσμα μεγάλες μεταναστεύσεις από την Ελλάδα και την Κύπρο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά, την Αίγυπτο και την Αργεντινή, ιδιαίτερα μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1939–45), τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949) και την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974.
Ενώ τα επίσημα στοιχεία σπανίζουν, δημοσκοπήσεις και ανεπίσημα στοιχεία φανερώνουν ανανέωση της ελληνικής μετανάστευσης, ως αποτέλεσμα της Ελληνικής οικονομικής κρίσης.
Πηγή: Wikipedia