Η Μεγάλη του Γένους Σχολή, με μια ιστορική διαδρομή που ξεπερνά τα 500 χρόνια, υπήρξε η ζωογόνος πνοή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, της αρχαίας φιλοσοφίας και της ιστορίας αλλά και ο αναμεταδότης φάρος της ορθόδοξης παρακαταθήκης.
Σύντομο ιστορικό της Μεγάλης του Γένους Σχολής, πριν από την Άλωση
Η σημερινή Μεγάλη του Γένους Σχολή είναι η συνέχεια της Οικουμενικής Πατριαρχικής Σχολής που ίδρυσε ο Μέγας Κωνσταντίνος. Ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος βελτίωσε τις συνθήκες διδαχές ενώ επί αυτοκρατορίας Σέργιου εφαρμόστηκε νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Κατά την περίοδο της αυτοκρατορίας του Λέοντος του Ισαύρου, ανεστάλη η δράση της για να επαναλειτουργήσει με τη φροντίδα του Αυτοκράτορος Λέοντος Αρμενίου και να μεγαλουργήσει επί αυτοκρατορίας της δυναστείας των Κομνηνών και των Παλαιολόγων.
Μερικοί αμφισβητούν ότι η Μεγάλη Σχολή προϋπήρξε της Αλώσεως και απετέλεσε συνέχεια ή ανασύσταση της Οικουμενικής Σχολής, τα θεωρούν αυτά ως απλές εικασίες. Οφείλουμε όμως να δεχθούμε ως ορθότερη τη γνώμη ακαδημαϊκών, καθηγητών και ερευνητών όπως του Π. Καρολίδη, Αλ. Διομήδη, Ιω. Β. Παπαδόπουλου, ειδικώς δε αυτών που ασχολήθηκαν και μελέτησαν το ιστορικό της Μεγάλης του Γένους Σχολής Μαν. Ιω. Γεδεών, Βασ. Α. Μυστακίδη και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, οι οποίοι υποστηρίζουν τη συνεχή λειτουργία της Σχολής κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Σύντομο ιστορικό της Μεγάλης του Γένους Σχολής μετά την Άλωση
Μετά την Άλωση, οι εξανδραποδισμοί κι οι εξισλαμισμοί κατέστησαν την επιβίωση του γένους των Ελλήνων προβληματική. Τα μόνα στηρίγματα ήταν η Ορθόδοξη πίστη και η Ελληνική παιδεία. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Πατριάρχης Γεννάδιος, επωφελούμενος των προνομίων που παραχώρησε ο πορθητής σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ επανίδρυσε το 1454 την Πατριαρχικήν Ακαδημίαν, η οποία λειτουργούσε και πριν την Άλωση. Πρώτος διδάσκαλος και σχολάρχης της Πατριαρχικής Σχολής υπήρξε ο Ματθαίος Καμαριώτης από τη Θεσσαλονίκη, μαθητής του Γενναδίου, αλλά και πνευματική προσωπικότητα η οποία καλύπτει σχεδόν όλο τον 15ο αιώνα.
Μετά τον Ματθαίο Καμαριώτη, διευθύνουν και διδάσκουν στη Σχολή επιφανείς λόγιοι όπως οι Ζυγομαλάδες, ο Θεόφιλος Κορυδαλλεύς, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Ευγένιος Βούλγαρις, ο Δωρόθεος Πρώΐος, ο Κωνσταντίνος Κούμας, ο Φιλόθεος Βρυένιος, ο Γρηγόριος Παλαμάς και άλλοι.
Υπό την αιγίδα της Σχολής, στις αρχές του 19ου αιώνα, έγινε σπουδαία λεξικογραφική εργασία, η γνωστή Κιβωτός της Ελληνικής Γλώσσης, στη σύνταξη της οποίας προΐστατο ο Νικόλαος Λογάδης πλαισιωμένος από καθηγητές και μαθητές της Σχολής.
Η Σχολή κατά καιρούς είχε διάφορες ονομασίες όπως Πάγκοινος Ακαδημία, Του Πανελληνίου Σχολή, Διδασκαλείον, Κοινόν του Γένους Μουσείον, Ελληνομουσείον της Βασιλίδος των πόλεων, Παγγενής Σχολή, Το εν Κουρούτσεσμε του Γένους Μουσείον, Τέμενος των Μουσών, Ελληνικόν Σχολείον, Πατριαρχικόν Σχολείον έως την οριστικοποίηση το 1805 της ονομασίας Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή.
Στην τουρκική γλώσσα ο όρος «Γένος» παραλείπεται εντελώς κι έτσι ονομάζεται Fener Mektebi Kebir (Μεγάλη Σχολή Φαναρίου). Συν τῳ χρόνῳ, διαγράφεται η λέξη kebir (μεγάλη) και η σημερινή τουρκική ονομασία της Σχολής είναι Fener Ozel Rum Lisesi (Ιδιωτικό Ρωμαίΐκο Λύκειο Φαναρίου).
Από τη σύστασή της μέχρι το 1803 η Πατριαρχική Ακαδημία στεγάζεται σε διάφορα οικήματα του Φαναρίου. Το 1804 η Σχολή μεταφέρεται στο μέγαρο του Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου στην Ξηροκρήνη (Κουρούτσεσμε). Εδώ η Σχολή λειτουργεί μέχρι το 1825 οπότε και επανέρχεται στην αρχική της έδρα στο Φανάρι για να μεταφερθεί και πάλι το έτος 1837 στην Ξηροκρήνη έως το 1849 οπότε και εγκαθίσταται οριστικώς πλέον στο Φανάρι.
Χάρη στις δωρεές του Γεωργίου Ζαρίφη, των πατέρων της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου, καθώς κι άλλων δωρητών, στις 30 Ιανουαρίου 1880, εορτή των Τριών Ιεραρχών, τοποθετείται ο θεμέλιος λίθος ενός επιβλητικού ως έμελλε να είναι κτιρίου, που δεσπόζει επί του Κερατίου Κόλπου, στην συνοικία του Μουχλίου και πλησίον του ομωνύμου ναού της Παναγίας. Αρχιτέκτονας ο Κωνσταντίνος Δημάδης.
Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν από τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄ στις 12 Σεπτεμβρίου 1882.
Πριν την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας, η διεύθυνση της Σχολής ανετίθετο πάντοτε σε κληρικούς οι οποίοι έφεραν τον τίτλο του Σχολάρχη. Τελευταίοι Σχολάρχες υπήρξαν ο Μητροπολίτης Σάρδεων Μιχαήλ Κλεόβουλος και ο Μέγας Κατηχητής Αλέξανδρος Ζώτος.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, κατά την περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας, η Σχολή λειτουργεί πλέον ως Γυμνάσιο – Λύκειο, οι δε Σχολάρχες είναι λαϊκοί.
Ο πρώτος μη κληρικός που ανέλαβε τη διεύθυνση ήταν ο Σπυρίδων Ζαχαριάδης. Ακολουθούν οι Γεώργιος Δηκταμπάνης, Ιωάννης Καραγιάννης και Νικόλαος Μαυράκης. Όλοι απόφοιτοι της Σχολής.
Πριν από τις απελάσεις των Ελλήνων υπηκόων το 1964, η Σχολή είχε 448 μαθητές. Το επόμενο σχολικό έτος (1964-1965) ο αριθμός έπεσε στους 228 και έκτοτε η μείωση του αριθμού των μαθητών συνεχίζεται ραγδαία.
Στο πηδάλιο της διεύθυνσης βρίσκεται η κα Βικτωρία Λαιμοπούλου η οποία, μαζί με τους συνεργάτες της εκπαιδευτικούς, συνεχίζει τη διαχρονική εκπαιδευτική δραστηριότητα της Μεγάλης του Γένους Σχολής.
Στη Σχολή που, σήμερα, αποτελείται από το Γυμνασιακό και το Λυκειακό τμήμα, φοιτούν περί τους πενήντα (50) μαθητές και μαθήτριες. Τα μαθήματα, με βάση την αμοιβαιότητα, διδάσκονται στα Ελληνικά και στα Τουρκικά. Διδάσκουν 14 Έλληνες και 7 Τούρκοι καθηγητές.
Τα μαθήματα τα όποια διδάσκονται στην Ελληνική γλώσσα είναι τα Ελληνικά, νέα και αρχαία, τα Μαθηματικά, τα Φυσιογνωστικά, Φυσική και Χημεία, Φυσική Αγωγή, Θρησκευτικά, Καλλιτεχνικά, Μουσική, Φιλοσοφία, Λογική, Ιστορία της Τέχνης, Βιολογία, Υγιεινή και Ψυχολογία. Στην Τουρκική γλώσσα διδάσκονται Τουρκικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Ηθική, Κοινωνιολογία και Στρατιωτικά.
Οι απόφοιτοι της Σχολής έχουν το δικαίωμα της εισαγωγής στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτήρια της Τουρκίας, της Ελλάδας και Πανεπιστημίων της αλλοδαπής.
Η Μεγάλη του Γένους Σχολή υπήρξε η ζωογόνος πνοή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, της αρχαίας φιλοσοφίας και της ιστορίας αλλά και ο αναμεταδότης φάρος της ορθόδοξης παρακαταθήκης.
Στη Μεγάλη του Γένους Σχολή μαθήτευσαν νέοι από όλες τις περιοχές του Ελληνισμού, την Μικρά Ασία, την Πελοπόννησο, την Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου και φυσικά από την Κωνσταντινούπολη. Στους αποφοίτους της Σχολής συγκαταλέγονται διακεκριμένοι κληρικοί, πολιτικοί, δημοσιογράφοι καθώς και πλήθος εκπαιδευτικών οι οποίοι συνετέλεσαν στη σφυρηλάτηση της εθνικής μας συνείδησης, όπως ο Δημήτριος Καντεμίρ, πρίγκηπας της Μολδαβίας, ο ιστορικός και καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Παύλος Καρολίδης, ο δημοσιογράφος Βλάσης Γαβριηλίδης, ο ποιητής Γιάννης Γρυπάρης, ο γελοιογράφος Φωκίων Δημητριάδης και άλλοι πολλοί…
Πηγές:Σύνδεσμος Μεγαλοσχολιτών